Share

Waarom helpen de besparingen ons niet uit het moeras? Waarom blijft de staatschuld stijgen terwijl we besparen? Waarom is flexibiliteit + loonmatiging een giftige cocktail voor de welvaart en het welzijn? We geven William Hunt, lid van Groen, een tribune zodat hij zijn scherpe analyse en enkele denkpistes met een breder publiek kan delen. Reacties welkom!

Het zal allemaal anders worden met ons' zei De Wever nadat zijn partij de verkiezingen won. Er zou steeds 'een begroting in evenwicht' neergelegd worden, 'de overheidsschuld zal dichtgereden worden' en het land zou economisch heropleven met de N-VA maar 'het zal pijn doen', er zullen 'zware besparingen' komen, de 'broeksriem zal aangetrokken worden' etc..., dixit De Wever met een standaard conservatief discours in 2014.

Flash forward naar 2016. De rechtse regering is nog steeds aan de macht met de N-VA als échte stuurman. België heeft sindsdien de snelst stijgende staatsschuld van gans Europa, enkel in Bulgarije stijgt die sneller maar daar bedraagt de schuld slechts 30% van het BNP. Bij ons is de schuld voor het grootste deel opgebouwd na 10 jaar rechts aan de macht in de jaren '80 waarbij de schuld steeg van 60% naar bijna 140% vh BNP, in de jaren '90 & 2000 werd deze vervolgens weer afgebouwd naar 80%.

Inmiddels steeg de schuld tot 111% van het BNP. In totale schuld scoren enkel Griekenland, Italië & Portugal slechter maar de stijging is bij ons veel sterker dus we halen hen in.  De stijging komt neer op 507 euro per seconde! Dat terwijl die in regeringen met socialisten (en ook Groenen) 20 jaar lang afgebouw was. Hoezo de schuld vd sossen?

In maart van dit jaar berekende het monitorcomité dat er een tekort van 3,2 miljard euro was in de begroting, in juli kwam daar nog eens een tekort van 2 miljard bij. Kortom om de 3 tot 6 maanden blijkt dat er een nieuw groot tekort is waarbij men niet beter weet dan dit te bestrijden met nieuwe besparingen later te ontdekken dat het gat weer groter is geworden.

De Wever zwijgt tegenwoordig in alle talen over de begroting en het geknoei van zijn minister van financiën, Johan Van Overtveldt die de schuld telkens bij zijn administratie legt met uitvluchten als dat er 'foute berekeningen' gebeurd zijn waardoor de 'btw inkomsten tegenvielen'. Berekeningsfouten van 2 tot 3 miljard ? Really? Het zou toch 'allemaal anders' worden maar we zien fiscaal geknoei dat we sinds de '80s niet meer gezien hebben. Wat is er nu werkelijk aan de hand? Zijn de mensen in onze regering, met Van Overtveldt op kop, dom of onbekwaam?

Helaas vrees ik dat ik op de vraag ja moet antwoorden. Iemand die slim en bekwaam is gebruikt alle mogelijke studies en bronnen om diens beleid te analyseren en zo nodig bij te sturen, iemand die koppig en onbekwaam is blijft aan zijn ideologisch getinte maatregelen vastklampen.

Er zijn meerdere factoren die de tekorten in de begroting perfect verklaren en allemaal hebben ze te maken met het besparingsbeleid.

  • Conservatieve politici zien de economie van een land als een huishouden van een gezin dat in zwaar weer terecht gekomen is, dat zijn inkomen gereduceerd ziet door krachten die buiten controle liggen en dat belast is met een schuld die veel te groot is voor het inkomen van dit gezin.
  • Het medicijn dat ze voorschrijven is een regime van spaarzaamheid en voorzichtigheid: 'de broekriem moet aangespannen worden', 'onze uitgaven moeten beperkt worden', 'er moet bezuinigd worden': we kennen deze zinnen maar al te goed. Maar dit is dus niet zo'n soort crisis. Een huishouden kan je ook niet met een land vergelijken.
  • Ons inkomen is juist zo laag net omdat we te weinig uitgeven!
  • Verder bezuinigen op onze uitgaven zal ons inkomen dus enkel verder verlagen! Onze staatsschuld betreft overigens ook geld dat we elkaar schuldig zijn, dus landen onderling aan elkaar. Dit is een belangrijke factor.

De combinatie van een liquiditeitsval en onze schuld heeft ons naar een wereld van paradoxen gevoerd. Een wereld waarin deugdzaamheid een zonde is en voorzichtigheid een dwaasheid.

De belangrijkste paradox is die van de spaarzaamheid. De paradox luidt als volgt: als iedereen tegelijk zal sparen gaan mensen er van uit dat dit zich zou vertalen in hogere investeringen waardoor onze welvaart toeneemt.

Maar als in een depressieve economie iedereen tegelijk probeert te sparen door in de uitgaven te snoeien dan zal het inkomen juist dalen en de economie krimpen en zullen firma's minder investeren ipv meer. In een poging om als individu meer te sparen, sparen consumenten gezamenlijk juist minder. De schuldlast veroorzaakt bovendien nog eens twee andere paradoxen.

Zo is er de’'paradox van de Schuldreductie’ die de beroemde neoklassieke econonoom Irving Fischer begin 20ste eeuw al ontdekt had. ‘Hoe meer debiteuren aflossen, hoe groter hun schulden’ dixit Fischer.

Een wereld waarin de meeste individuen en bedrijven tegelijk besparen of tegelijk schulden proberen af te lossen is een wereld van dalende inkomsten, waardevermindering en stijgende schulden ipv dalende. Dat is de paradaox vd schuldreductie.

De derde paradox is die van de Flexibiliteit die betrekking heeft op lagere lonen.  onservatieve politici gaan er van uit dat als iets moeilijker verkoopt dat je het dan goedkoper maakt. Met andere woorden dat de arbeidsvoorwaarden flexiber en goedkoper moeten zijn. Wat je hier mee bereikt is echter een algemene daling van inkomen terwijl het schuldenniveau niet afgebouwd wordt. Die daling van inkomen doet de koopkracht dus de algemene vraag ook dalen met als gevolg mindere en tragere geldcirculatie, minder producten die verkocht worden waar ook minder arbeid voor nodig is etc...

De drie paradoxen: die van de Spaarzaamheid, de Schuldreductie en de Flexibiliteit zijn dus de 3 grote oorzaken van de malaise.

Waar het dus op neerkomt is dat verminderingen in overheidsuitgaven minder consumptie veroorzaken omdat ze de koopkracht doen dalen. Dit veroorzaakt vervolgens minder btw inkomsten, het is dan ook geen toeval dat Van Overtveldt om de paar maanden naar 'tegenvallende btw inkomsten' of 'foute voorspellingen van de inkomsten' wijst. Immers de man is duidelijk niet op de hoogte van de paradoxen. Nochtans gaf Van Overtveldt jarenlang les economie in Hasselt en behoort de paradox vd Spaarzaamheid tot het standaard studiewerk van studenten macro-economie.

Deze parodoxale situatie heeft heel wat gelijkenissen met wat in de jaren ‘20 gebeurde, toen ook al een zwaar besparingsbeleid werd gevoerd. De Grote Depressie werd die periode genoemd ofwel het 'austerity tijdperk' (dat nu terug is) en het leidde uiteindelijk naar een beurscrash en naar een 2de Wereld Oorlog. Op elke euro die ofwel uitgegeven of bespaard wordt zit een multiplicator. Een multiplicator is een term die Keynes uitvond om te berekenen hoeveel er van elke cent die een overheid uitgeeft aan herverdeling van welvaart effectief gegenereerd wordt.

In het uitstekende boek ‘Helemaal Anders’ van Stephen Bouquin wordt hier een hoofdstuk aan gewijd. Bouquin verwijst er naar een studie van Blanchard & Leigh die bewezen dat er geen rekening gehouden wordt met het impact van besparingen en dat er bijgevolg verkeerde multiplicatoren gebruikt worden en dat die multiplicator 1.6 tot 2.5 bedraagt afhankelijk vd aard vd besparingen. Dus dit betekent dat elke euro die de overheid minder uitgaf een verlies veroorzaakte van factor 1.6 tot 2.5. Bouquin berekende dat de 13,3 miljard euro die onze regering bespaarde neerkwam op een economische schade van min. 21 tot max. 33 miljard euro!

Neoliberale politici gaan uit van een multiplicator van 0,5 wat betekent dat als de overheid een euro uitgeeft aan herverdeling van welvaart (bvb aan sociale zekerheid) dat daar slechts een halve euro van gegenereerd wordt, dit is één vd redenen waarom zij naar besparingen grijpen. Als de multiplicator echter vele malen hoger ligt (tot wel 2.5) dan betekent dat juist het omgekeerde en dat is logisch want als je als overheid nutsvoorzieningen als stroom, openbaar vervoer of onderwijs goedkoper maakt door er geld aan uit te geven dan stijgt de koopkracht en ook de economische activiteit dus ook de btw inkomsten maar als je het omgekeerde doet dan dalen die btw inkomsten en sla je zo gaten in je begroting!

En hiermee is dus meteen, met argumenten, bewezen waarom onze staatsschuld zo pijlsnel stijgt en waarom er om de paar maanden een nieuw groot tekort in de begroting opduikt waarop men niet beter weet dan nieuwe besparingen voorstellen (of nieuwe belastingen die de middenklasse viseren) om die tekorten op te vangen. Besparingen die vervolgens een nieuw gat veroorzaken etc... het is een vicieuze cirkel die een serieuze daling in welvaart vd bevolking aan het veroorzaken is. Deze waanzin moet stoppen. Het wordt tijd dat de regering hun ideologische vrije markt zonnebril van het vd bevolking peperdure merk ‘Milton Friedman’ afzet en naar de feiten kijkt.

En dat ze die ‘clown’ van een Van Overtveldt die zich nu al één vd meest onbekwame ministers in gans onze vaderlandse geschiedenis mag noemen, uit zijn ambt zetten en vervangen door iemand die de feiten en de studies onder ogen neemt en die rekening houdt met de paradoxen.

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

Geen evenementen

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven