Share

We herpubliceren hierbij het interview met S. Bouquin over de oprichting van een Belgische afdeling van DiEM25. Het interview werd eerder gepubliceerd in Aktief, blad van het Masereelfonds. 

Stel DIEM25 eens wat uit­gebreider voor? Wat is de rol van Varoufakis?

Stephen Bouquin: DiEM25 is opge­richt in februari 2016 in Berlijn. Het is een grote beweging die gesteund wordt door groepen, individuen en partijen van diverse strekking. Zowel de Pira­tenpartij, actief in diverse Europese lan­den als de Blockupy-beweging (gekend door zijn omsingeling van de zetel van ECB in Frankfurt) stonden aan de wieg ervan. D25 wordt zowel gesteund door Jeremy Corbyn en de nieuwe Labour leiding, als door sommige Europese groe­nen en componenten van de linkerzijde, door IG Metall en andere vakbondscen­trales, door de rebelse steden in Spanje waar Podemos aan de macht is.

DiEM25 staat open voor alle democraten, of ze nu ra­dicaal links, groen, sociaaldemocratisch of zelfs sociaal-liberaal zijn. Veertigduizend burgers heb het manifest onder­tekend, en dat aantal groeit nog voort­durend. Varoufakis wordt aanzien als iemand die op­recht en consequent het gevecht heeft geleverd om het mandaat te realiseren dat het volk Syriza gegeven had, vooral om het Euro­peeses besparingsmemo­randum te bestrijden. Iets waar de Syriza-regering niet in geslaagd is. Som­migen noemen dit verraad, ik zou eerder spreken van capitulatie. Syriza stond onder druk door een drei­gende bankrun (de Griek­se burgers die massaal hun rekeningen zouden leegha­len) en de weigering van een schuldherschikking. Varoufakis wilde het voor­gestelde compromis niet aanvaarden, maar de eu­rogroep wilde niet toege­ven om elk risico van herhaling in andere landen, b.v. in Spanje waar verkiezingen voor de deur stonden, te vermijden.

Wil Varoufakis dan de uitvoerende macht in Europa openbreken?

SB: Vandaag voert D25 campagne voor het doorzichtig maken van de besprekin­gen op niveau van de Europese Raad. Openbaarheid van bestuur, je weet wel… Bijna alle beslissingen zijn intergouver­nementeel en het moet dus mogelijk zijn de nationale executieven ter verant­woording te roepen over wat ze tijdens de raadsvergadering bespreken en beslis­sen. Varoufakis heeft dat zelf gedaan met de bijeenkomsten van de eurogroep, de vergadering van ministers van financiën. Dit is een ad-hoc instantie zonder juri­dische basis, wat ook niet kan. Op lange termijn gaat D25 voor een democratise­ring van Europa, of beter, van de Europe­se Unie. Dit lijkt een waanidee maar het moet duidelijk wezen dat de EU haar ei­gen democratisering niet zal overleven. DIEM voert tenminste een strijd op bo­vennationaal – zeg maar internationaal – niveau.

Waarom wordt het gemeentelijk niveau ook vermeld?

SB: De rebelse steden in Spanje hebben toestem­ming om voor miljoenen euro hun taken uit te be­steden. Maar ze mogen geen personeel aanwerven en de vervanging van ge­pensioneerde ambtenaren staat op de helling. Feite­lijk komt dit neer op priva­tisering. Dit heeft alles te maken met de begrotings­regels opgelegd door Euro­pa en die voort komen uit het stabiliteitspact. Die­zelfde regels gelden voor alle Europese landen, regio’s, parastatale instellingen. Ik ervaar die regels zelfs in de univer­siteit waar ik werk. We mogen de dota­tie wel investeren, maar geen personeel aanwerven. De enveloppefinanciering houdt geen rekening met de veroude­ring en de anciënniteit van het perso­neel. Zelfs zonder aanwervingen neemt de loonmassa automatisch toe en moe­ten we dat opvangen door op pensioen gaande docenten niet te vervangen, en daarna door contractuelen aan te werven die gewoon uurloners zijn. Net hetzelf­de mechanisme als de financiering van lokale besturen in Spanje. Nergens mag het budgettair tekort de 0,5% overschrij­den en ten gevolge van verschraling be­treffende financiering, of de hoge rente­lasten op de schulden, wordt elke staat, gemeente, parastatale of openbare busi­ness unit in een besparingsdwangbuis gestoken. Varoufakis heeft samen met andere intellectuelen en kunstenaars het initiatief genomen van een paneuropese beweging om deze autoritaire austeriteit in vraag te stellen. Volgens hem en zijn kompanen dient een oplossing op Euro­pees niveau gevonden worden. Dit in te­genstelling tot een belangrijk deel van de Europese linkerzijde dat stelt dat dit Europa hoe-dan-ook niet kan hervormd worden. Maar deze benadering komt de facto neer op een terugplooien op het nationale niveau. We zullen dus elk om beurt in elke lidstaat verzet bieden en … verslagen worden. De afwezigheid van het perspectief van een ander Europa speelt in de kaart van het rechtsnationa­lisme dat ook pleit voor sluiten van gren­zen, verlaten van de euro als eenheids­munt… De wederzijdse afhankelijkheid van Europese staten is echter zo groot dat enkel op bovennationaal niveau een oplossing voor de crisis kan gevonden worden.

Welke plannen op korte en middel­lange termijn heeft D25?

SB: We willen onmiddellijke transpa­rantie en amnestie voor alle klokkenlui­ders. Een online petitie hierover haal­de 300000 handtekeningen. We werken aan stoutmoedige voorstellen rond ar­moedebestrijding, investeringen, schuld en vluchtelingencrisis die zelfs binnen de huidige institutionele configuratie te verwezenlijken zijn. Op middellange ter­mijn willen we een constituante samen­roepen, met afgevaardigden gekozen op transnationale lijsten. De nieuwe grond­wet moet op termijn alle bestaande ver­dragen vervangen. De verschillende link­se en groene fracties in het Europese parlement zijn verdeeld over het functio­neren van de EU. Maar als de progressie­ven al zo verdeeld zijn, hoe kan men dan verdere desintegratie van de EU voor­komen? Sommigen stellen dat de desin­tegratie van de EU een positief gegeven zou zijn. Kan zijn, maar dan beginnen we best nu met discussies over wat in de plaats moet komen, want de ineenstor­ting kan op elk ogenblik plaatsgrijpen. Ik denk even aan een nieuwe financiële storm waartegen de euro nooit bestand zal zijn. De banksector evenmin. Kijk ook naar de impact van de vluchtelingen­crisis op Europa! Kortom, Europa is al aan het desintegreren. Grenzen worden gesloten, de Islam wordt als een bedrei­ging gezien met navenante behandeling van vluchtelingen uit moslimlanden, en men pleit ervoor om de euro te verlaten. Anderen lijken de strijd om de Europese instellingen te hervormen opgegeven te hebben. Nochtans zou er al heel wat ter­rein kunnen gewonnen worden door Eu­ropese dictaten niet te gehoorzamen, het gebrek aan representativiteit van bepaal­de instellingen te hekelen, het juridisch vacuüm aan te klagen. Dit is een strijd, ik val in herhaling, die gevoerd moet wor­den op alle niveaus, van lokaal tot Euro­pees niveau. Varoufakis ondersteunt bij­voorbeeld Labourleider Corbyn als die pleit tegen een Brexit, maar meteen stelt dat er een Europees minimumloon moet komen. Op dezelfde manier is D25 soli­dair met de Franse stakers tegen de wet El Khomri – vergelijkbaar met de wet Peeters bij ons – of met Podemos als die in de clinch gaat met door Europa opge­legde asociale maatregelen.

En in België?

SB: Uit peilingen blijkt overduide­lijk dat de huidige federale regering geen meerderheid meer heeft. In Wallo­nië hebben ze die nooit gehad, maar nu brokkelt de meerderheid ook in Vlaan­deren af. Wat zal een progressieve meer­derheid echter doen tegen Europese dic­taten? Dat is belangrijk om te weten. Als een progressieve meerderheid op een wat zachtere manier het Europees cre­do van bezuinigingen wil toepassen, zal ook die pro­gressieve meerderheid op korte termijn haar geloof­waardigheid verliezen. Dan doet de huidige Portugese regering het beter. Zij heb­ben in participatief overleg met de bevolking een be­groting opgesteld, voeren 35uren week in en strijden tegen armoede. Die rege­ring wil in mensen investe­ren en krijgt daarbij tegen­wind van Europa.

Ook bij de elites (IMF, OESO, …) bestaat er ver­deeldheid over het Euro­pees beleid.

SB: Uiteraard moet D25 op die verdeeldheid inspe­len, zonder zich echter il­lusies te maken. IMF stelt wel dat besparingen con­traproductief zijn, maar blijft anderzijds voorstan­der van een vergaande her­structurering van de arbeidsmarkt, in de zin van deregulering en grotere flexibi­liteit, en heeft niks tegen grootschalige privatiseringen. De instellingen van de EU zijn gebouwd op een ordoliberaal mo­del. Ik heb aan dit model een heel hoofd­stuk gewijd in mijn boek ‘Helemaal An­ders’. Het ordoliberalisme is niet zozeer deregulering, maar het aanwenden van de overheid voor ondersteuning van libe­rale maatregelen, via mo­netaire weg en via regel­geving. De overheid moet bovendien verhinderen dat een syndicale tegenmacht een remmend effect kan hebben op kapitaalsaccu­mulatie – op de winstvor­ming zeg maar – en de de­structieve werking van de markt. Dit werd heel dui­delijk bij de klimaatonder­handelingen in Parijs. De Europese Commissie ge­bood dat handel, maritiem verkeer en de luchtvaart buiten het raamakkoord van COP21 bleven. TTIP promoot transatlantische vrijhandel en dat heeft een zware ecologische kost­prijs. Maar dankzij de Eu­ropese commissie en ande­re onderhandelaars blijft handel buiten beschouwing. Ordolibe­ralisme is anti-Keynesiaans en vertrekt vanuit een andere logica dan de verzor­gingsstaat, dan het algemeen belang en dus ook het respecteren of herstellen van ecologische evenwichten.

D25 pleit voor radicale tegenmaatregelen?

SB: D25 is niet zozeer voorstander van radicale tegenmaatre­gelen, maar wil wel dat we in hoogdringendheid na­denken over doordachte alternatieven voor wat er nu misgaat. D25 wil geen sociale kopie van in fei­te liberale maatregelen, maar evenmin een terug­vallen op verouderd recep­ten. Neem nu de euro. Bij het geven van syndicale vorming merkte ik dat ie­dereen de euro een als een dure munt ervaren, in de zin dat sinds de invoering van de euro alles duurder is geworden. Anderzijds is een stabiele euro een zegen voor de financiële sector. Maar de zorg voor stabili­teit verklaart niet waarom dat de ECB maandelijks 80 miljard bijdrukt (het is weldigitaal geld). In plaats van deze geldcre­atie te gebruiken voor een relancebeleid en grootschalige investeringen, krijgt de financiële sector bergen cash voor nieu­we speculatieve beleggingen. Dit is zeer problematisch … De Europese Unie is een economisch slagveld en we hebben geen economische integratie maar pola­risatie. Enkele winners en vele verliezers.

Een ander voorbeeld. Dat diverse Oost-Europese landen hun grenzen wil­len sluiten voor de vluchtelingen, heeft minder te maken met racisme, maar wel met de vrees dat de vluch­telingen hun arbeiders gaan verdringen in de cen­trumlanden, terwijl die ar­beiders wel instaan voor een groot deel van het BBP van de herkomstlanden.

EU is de zieke man van de wereld. In plaats van in­tegratie bereikt men dat landen uit het centrum en de periferie meer en meer uit elkaar groeien. Ook in de centrumlanden wordt de kloof tussen arm en rijk alsmaar groter. Dat leidt tot sociale dumping, tot onleefbare arbeidsom­standigheden en verklaart waarom de EU al 7 jaar een economische stagnatie doormaakt.

Maar wat stelt DiEM25 dan voor?

SB: DiEM25 neemt de handschoen op. Door duidelijk te pleiten voor een groot­schalig investeringplan. Het streeft naar verandering, maar zonder ballast van de 20ste eeuw, zonder een uitgesproken po­litieke ideologie. D25 werkt zoveel mo­gelijk digitaal, en richt allerlei discus­sieplatforms op. Het is een politieke beweging, die streeft naar nieuwe idee­ën en een antwoord probeert te bieden op de politieke uitdagingen waarmee we vandaag geconfronteerd zijn, maar die geen ambitie heeft om als D25 aan ver­kiezingen deel te nemen. D25 pleit voor een Europese aanpak van de vluchte­lingen- en van de schuldencrisis. Piket­ty pleit voor schuldkwijtschelding, naar analogie wat er gedaan is na W.O. II voor Duitsland. Elk land zou maximaal 60% van zijn schulden overhouden en de rest wordt in een gemeenschappelijk Euro­pees schuldfonds gestoken..

Wat maakt dat jij je geëngageerd hebt in DiEM25?

SB: We beleven in Belgiê een nieuwe golf van sociaal protest. De federale re­gering is een minderheidsregering, nu ook in Vlaanderen. Ofwel is de druk vol­doende hoog en ontspoort de regering (maatregelen intrekken zal voor de na­tionaal-liberale hardliners onaanvaard­baar zijn) ofwel is er binnen drie jaar een regeringswissel. Dat zou dan best een rood-groene coalitie worden met SP.a-PS, de groenen, progressieve christe­nen en de PVDA. Maar wat gaat die regering doen? En vooral, hoe gaat zij zich verhouden tot een Euro­pa dat elke afwijking van het besparings- en privati­seringsparcours de pas wil afsnijden? Voor mij moet D25 helpen daarover dui­delijkheid te scheppen door de discussie over Eu­ropa te activeren. De Euro­pese constructie is onde­mocratisch. Je moet eens zien welke koehandel met de samenstelling van de Europese commissie ge­paard gaat. De ECB staat los van de verkozen instel­lingen, dus los van elke de­mocratische controle erop. De eurogroep, o.m. in zijn afhandeling van de Griekse schulden­last, had geen enkel democratisch man­daat. Dit gebrek aan democratische le­gitimiteit effent bovendien het terrein voor lobbyisten allerhande, die veel te veel invloed hebben op de Europese be­sluitvorming. Het is geen toeval dat als het over de marktwerking gaat Europa kan beslissen met eenvoudige meerder­heid, maar als het over fiscaliteit of soci­ale materies gaat unanimiteit vereist is. Die unanimiteit geeft feitelijk vetorecht aan staten, wat bewezen mag worden door de geschiedenis als kleine landen zoals Luxemburg belangrijke fiscale her­vormingen gedwarsboomd hebben.

DiEM25 pleit voor meer Europese daad­kracht. Maar is er geen tegenspraak tussen enerzijds een sterk Europa dat beslissingen kan nemen en anderzijds jullie pleidooi dat zelfs op het laagste niveau er vormen van inspraak moeten zijn bij Europese beslissingen, een vorm van subsidiariteit dus?

SB: DiEM25 pleit op de eerste plaats van democratiseren van de instellingen op alle niveaus. Subsidiariteit is op zich geen slecht uitgangspunt, maar het mag ‘positieve harmonisatie’ niet in de weg staan. In het verleden zijn er al verdien­stelijke inspanningen gebeurd om te ko­men tot loonharmonisatie op Europees niveau. Een aantal zaken zal niet luk­ken met het Europa zoals het nu func­tioneert, maar moeten we er dan over zwijgen? Mag er niet creatief nagedacht worden over manieren om fiscale ont­wijking tegen te gaan, door bijvoorbeeld per vestiging van een bedrijf een mini­mumbelasting te heffen, en op die ma­nier een discussie over dubbele belasting te doorbreken? Mag er niet gepleit wor­den dat er in België wordt teruggekomen op de verhoging van de pensioenleeftijd of de feitelijke afschaffing van de 38-uri­ge werkweek. D25 is in Europa en in Bel­gië een middel om de linkerzijde aan te zetten van spoor te veranderen en klare wijn te schenken over besparingen, fis­caliteit, democratisch functioneren, het sluiten van grenzen…

Maar als we het debat nu niet voeren en weigeren ernstig te discussiëren over alternatieven, dan zal dat terugslaan in onze gezicht, dan geven we carte blanche aan de voorstanders van achterkamerpo­litiek.

Interview afgenomen en bewerkt door Jelle Versieren en Bernard Desmet

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

di mei 30 @ 7:30PM -
Support Labour event

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven