Share

Het gevecht tussen Donald Trump en Hillary Clinton is losgebarsten. Beide ambiëren de volgende president van de Verenigde Staten te worden. De recentste provocaties van Donald Trump zetten steeds meer Republikeinen aan op te roepen om voor Hillary Clinton te stemmen. Niet alleen Michael Bloomsberg, de vorige burgemeester van New York, maar ook een 50 republikeinse topfiguren verklaren publiekelijk dat Trump gewoon té gevaarlijk is om president te laten worden. Velen hadden verwacht dat hij, éénmaal de nominatie op zak, zich gematigder ging opstellen. Nu blijkt van niet en het establishment vreest voor de gevolgen van zijn verbale uitspattingen en het allom tegenwoordig avonturisme. Donald Trump speelt met vuur en de sleutels van het Witte huis worden niet makkelijk aan een sociopaat gegeven!Maar waar is de linkerzijde gebleven zal U zich afvragen...

Iedereen herinnert zich nog de indrukwekkende campagne van Bernie Sanders. Maar sinds hij zich achter Hillary Clinton heeft geschaard is hij van het toneel verdwenen. Volgens sommigen een noodzakelijk compromis om te vermijden dat Trump het Witte huis zou bemachtigen. Volgens anderen een slechte keuze die niet enkel voor een grote ontgoocheling heeft gezorgd maar ook ‘verraad’ ten aanzien van het eigen socialistsiche verhaal van Sanders.

Feit is dat Hillary Clinton bij de Democraten aan kop stond met een voorsprong van amper 250 ‘gewone’ gedelegeerden waarvan de helft betwist werden wegens onregelmatigheden. Sanders had er 1900 behaald en Clinton 2150. Maar de meerderheid van de 700 superdelegates schaarden zich achter Clinton. Uiteraard, want zij vertegenwoordigen de geledingen van de Democraten en hadden reeds duidelijk gemaakt dat ‘met Sanders’ geen verkiezing te winnen valt... Toch weigerde Sanders de handdoek in de ring te gooien tot aan de conventie die op 25 juli in Philadelphia doorging.

Politieke aardbeving

De campagne van Bernie Sanders heeft voor een politieke aardbeving gezorgd in de VS. Tegen alle verwachtingen in is hij erin geslaagd in 23 deelstaten de voorverkiezingen te winnen. Hij behaalde meer dan 13 miljoen stemmen rond een campagne die de hebzucht van het financieel kapitaal aan de kaak stelde en het begrip socialisme in brede kringen wist te populariseren. Onvermoeibaar toerde de 74 jarige senator uit Vermont het land en gaf hij toespraken voor duizenden toehoorders. Feel the Bern was het motto geworden. Mensen schoven aan in lange rijen, luisteren op de stoep naar zijn toespraken omdat de zaal nokvol zat. Het vertoog van Sanders klonk verfrissend en sloeg nagels met koppen: ‘Er is teveel sociale ongelijkheid en Wall Street is daarvan de oorzaak. Wall Street en de lobbyisten van Big Finance zetten alle wetten naar hun hand. Zij zorgen ervoor dat kapitaal steeds minder wordt belast en werkend Amerika achter blijft’.

Enerzijds was zijn politieke boodschap radicaler dan het klassiek sociaaldemocratisch verhaal dat zich tot herverdeling beperkt. De spelregels moeten anders, het volk moet opnieuw het laatste woord krijgen. Dat betekent dat de almacht van de one percenters moet gebroken worden. Sanders riep op tot een politieke revolutie omdat de machtsverhoudingen totaal scheef getrokken zijn en zolang dit het geval is niets kan veranderen. Hoger onderwijs moet opnieuw toegankelijk worden was één van zijn speerpunten. Op een kleine minderheid na van beursstudenten moeten studenten 50.000 à 100.000 dollar neertellen per jaar om hun studies te financieren. De meesten lenen deze som maar weinigen vinden de jobs die hen in staat stellen om de leningen af te betalen. Meer dan 10 miljoen afgestudeerden zijn wanbetalers geworden en zullen waarschijnlijk nooit het geleende studiegeld kunnen terug betalen. Het zijn dergelijke wantoestanden - eigen aan het neoliberalisme – die verklaren waarom zoveel jongeren zich achter Bernie Sanders hebben verzameld.

Leegloop in het centrum

Sanders voerde ook een harde campagne tegen Hillary Clinton, die deel van het establishment is en medeverantwoordelijk is, samen met Obama, voor de huidige situatie waarbij zowat 35 à 40% van de VS geen toegang zal krijgen tot de ‘American dream’. Wetende hoe sterk deze droom nog leeft is het makkelijk te begrijpen waarom sociale uitsluiting voor politiek stormweder zorgt. Hillary Clinton wordt ook met haar echtgenoot geïdentificeerd, de man die in 1992 NAFTA onderhandelde, een Noordamerikaanse vrijhandelszone waardoor honderdduizenden industriële arbeidsplaatsen naar het lage loonland Mexico verhuisden. Op vlak van buitenlands beleid wordt zij aanzien als een ‘hawk’, een oorlogszuchtige havik. Op binnenlands vlak geniet ze van een zekere populariteit onder vrouwen en de afro-amerikaanse en hispano-communities, voornamelijk dankzij politieke marketing met naastenliefde en samenhorigheid als ingrediënten.

Het succes van Trump is ten dele ook exponent van de sociale achteruitgang van de American Middle class, zeg maar de blanke werkende klasse. Hij streelt de gekwetste fierheid van de white angry male, die een gedwongen (her)proletarisering ondergaat. De impact van de globalisering is voor velen duidelijk geworden. Goed betaalde jobs in de staal- en automobielnijverheid zijn verschwunden naar China of Mexico en de afgewerkte producten worden grootschalig geïmporteerd. De enige industrie die nog functioneert in de VS is de wapenindustrie. Maar deze stelt enkele miljoen mensen tewerk, terwijl de traditionele grootindustrie in de jaren ’70 meer dan 50 miljoen arbeiders een relatief hoge levenstandaard bezorgde. Trump brengt een verhaal dat protectionisme, racisme chauvinisme combineert met sociale accenten. Hij stampt naar beneden, naar de zwarten en latino’s en stampt ogenschijnlijk ook naar boven. Al valt hij niet het crony capitalism aan maar eerder de ‘nietsdoende politici van Washington’.

Het onverwachte succes van Bernie Sanders en van Donald Trump wijst op de radicalisering van een belangrijk deel van het electoraat. Bij Sanders kunnen we spreken van een soort links populisme met sociale accenten terwijl bij Dinald Trump gerust van fascistoïde retoriek gesproken kan worden.

Bernie or Bust?

Vele koesterden de hoop dat Sanders in laatste instantie zou doorgaan als onafhankelijke kandidaat. Jill Stein, de linkse groene kandidate riep hem op om samen een duo-ticket te vormen waarbij zij zich best kon schikken met de rol van vice-presidentskandidate. In recente opiniepeilingen behaalt ze 7 à 9% van de kiesintenties wat meer dan het dubbele is van Ralph Nader in de jaren ’90. De linkervleugel van de supporters van Bernie Sanders streefde openlijk voor deze groen-socialistische alliantie.

Toch heeft Sanders deze keuze geweigerd. Ondanks het feit dat wikileaks daags voor de conventie massa's mails bekend maakte waaruit blijkt hoe de top van de Democraten Sanders heeft gesaboteerd, intern en in de media. Woedend hebben meer dan 500 Sanders-gedelegeerden de zaal in Philadelphia verlaten en moest de top in allerijl publiek ronselen om tegen betaling de zaal te vullen.

Sanders spaarde geen moeite om in de wandelgangen zijn delegee’s te overtuigen te blijven en Clinton te steunen. Weggaan betekent dat Trump de verkiezingen wint was zijn redenering. Wat hij in ruil voor de steun aan Clinton verkreeg was echter verre van duidelijk. Ja, hij mocht als voorlaatste spreken, net voor Hillary zelf. En ja, enkele figuren van de nationale leiding die zijn campagne hadden gesaboteerd moesten ontslag nemen. En natuurlijk bevatte de toespraak van Clinton sociale accenten maar veel verder dan ‘ik heb jullie begrepen’ en een verhaal naar de verpauperde arbeiders lagen en de geprecariseerde jeugd op de tonaarden van ‘I feel your pain’ kwam het niet.

Robert Reich, voormalig staatssecretaris onder Bill Clinton voor arbeid en welzijn verdedigde de keuze van Sanders: ‘Trump kan veel kapot maken dat nog steeds overeind staat zoals Obama-care, onderwijs, de lokaal sociale diensten. Hij zal aanzetten tot verscherping van raciale tegenstellingen. Dus zelfs indien ik geen illusies koester in Clinton mag het risico gewoon niet genomen worden…”

Capitulatie

Andere linkse stemmen menen dat Clinton geen iota zal veranderen, te meer dat ze zich ook tot niets concreet heeft geëngageerd. Ze zal de neoliberale globalisering verder zetten en Wall Street niets in de weg leggen. En vooral, met Hillary Clinton als presidentskandidate is er geen volksbeweging mogelijk waarbij de krachtsverhoudingen kunnen kantelen. De verpauperde en gefrustreerde blanke middenklassen kan zich enkel nog in de armen van Trump gooien want met Jill Stein is de culturele kloof ook te diep

Had Sanders het anders kunnen aanpakken? Die vraag mag vesteld worden. Natuurlijk heeft hij van in het begin gesteld dat hij de genomineerde van de voorverkiezingen zou steunen. Dat kon hemzelf zijn maar indien hij de voorverkiezingen niet zou winnen betekende dat ook dat hij de overwinnaar zou steunen. Je kan moeilijk deelenemer en vooraf stellen dat je het verdikt van de kiezer niet zal volgen... Dit gezegd zijnde had hij de steun voor Hillary Clinton aan duidelijke voorwaarden kunnen koppelen zoals de kwijtschelding van de studie-leningen en de verhoging van het minimumloon tot 15$/uur. Beide vormen speerpunteisen die gedragen worden door brede klagen onder de jeugd en door sociale bewegingen. In plaats van dit te doen koos hij ervoor de interne krachtsverhoudingen niet te betwisten, en drong er zelfs op aan Clinton met applaus te nomineren. Een telling moest vermeden worden opdat verdeeldheid niet zichtbaar zou worden...

Te vroeg voor een exit-avontuur?

Van zodra duidelijk werd dat er in hverschillende deelstaten met de uitslagen van de voorverkiezingen was gesmost had Sanders kunnen weigeren deze te erkennen. Zodoende had hij een nooduitgang om de brede beweging achter zijn persoon te verbinden met een onafhankelijke kandidatuur. Zou deze Trump versterkt hebben? Niets is minder zeker. Het establishment ging hoe dan ook Clinton steunen en Trump zou geen monopolie verworven hebben over de proteststemmen. Volgens opiniepeilingen van juni weigert 50% van de Amerikanen zich nog in de Republikeinen of in de Democraten te herkennen. 65% van de -25 jarigen had in eerste plaats voor Bernie Sanders gestemd. Een onafhankelijke kandidatuur had het systeem op haar grondvesten doen daveren. Misschien was Trump verkozen maar dan had hij met een sterke protestbewegingen te maken gehad, net zoals Nixon destijds met de studentenbewegingen van begin jaren ’70. Waarschijnlijker was Clinton toch verkozen maar dan zou ze in het congres en in de publieke opinie met een rechtse én een linkse oppositie geconfronteerd geweest worden.

Een socialistisch politiek alternatief uitbouwen in de metropool van het wereldkapitalisme is geen makkelijke klus. Het is een opdracht die ook niet in één gooi kan lukken. Het vergt het doorbreken van het twee-partijenstelsel. Deze stap kon nu gezet worden. Met 15 à 25% van de stemmen achter zich had Sanders de baan vrijgemaakt in de grootsteden en de deelstaten om een derde partij voldoende draagvlak te geven binnen de instellingen en in de media.

Naast institutionele aanwezigheid vormen sociaal protest en stakingen een tweede ingrediënt om verandering af te dwingen. Strijd is belangrijk om de verpaurperde blanke middenklasse en de onderdrukte coloured people te verbinden rond onmiddellijke eisen. De 99% hebben degelijke gezondheidszorg, onderwijs en decent jobs hoogdringend nodig. Hevig sociaal protest kan de angst van kamp doen wisselen zodat de elite begrijpt dat het zo niet verder kan.

In de jaren dertig was aan de New Deal een brede stakingsgolf vooraf gegaan. De New Deal zorgde voor erkenning van de vakbonden, sociale bescherming en sterke overheidsinterventie zodat de economie uit het kon gehaald worden. Roosevelt luisterde naar het harde sociale protest terwijl de burgerij verdeeld was over de aanpak. Moest er met mitrailleurs geschoten worden op stakers zoals Ford meermaals gedaan had of moesten vakbonden erkend worden op de werkvloer zoals de baas van General Motors Alfred Sloan verkoos?

Farell Debs, de socialistische stakingsleider van de teamsters tijdens de staking van Minneapolis in de jaren ’30 verklaarde ooit : “it is better to vote for what you want and not get it, than to vote for what you don't want, and get it.” Ja maar, ‘zo verlies je altijd verkiezingen’ zullen vele realo’s zeggen… Op deze dooddoener zou ik twee tegenargumenten willen formuleren: 1). wat betekent ‘winnen’ indien je het programma van de tegenstander gaat uitvoeren? 2). Soms win je geen verkiezingen maar wordt er wel invloed opgebouwd waarbij in een latere fase wél een meerderheid wordt behaald. Anders gezegd: om verandering in te zetten moet je de strijd onder de publieke opinie soms gedurende lang tijd voeren. Soms treedt er een versnelling op en soms zit je vast in een jarenlange stellingenoorlog.

Vandaag functioneert het kapitalisme enkel nog voor een kleine minderheid. In de VS leeft 50% van de bevolking onder de armoedegrens. 80% van de bevolking heeft het niet geod en wordt uitgesloten van de American Dream. Gaan voor het minste kwaad als tactisch compromis heeft maar zin als het de strijd niet ontwapent. De crisis van de traditionele politieke vertegenwooridging vertaalt zich in nieuwe formaties, rechts en links op het politieke veld. Voorstanders van een sociaal-ecologsich alternatief op de crisis hebben er niet enkel belang bij de spelregels in vraag te stellen maar zullen zich ook moeten wapenen met geduld en een ideeënstrijd voeren. Deze kan enkel met concrete wisseloplossingen gevoerd worden waarbij lokale en regionale ervaringen zorgen voor geloofwaardigheid en haalbaarheid zodat er opnieuw de horizon van een niet-kapitalistische samenleving zichtbaar wordt. De capitulatie van Bernie Sanders is een gemiste kans waardoor kostbare tijd wordt verloren. Maar het is ook de noodzakelijke leerschool om een alternatief op de juiste sporen te zetten.

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

Geen evenementen

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven