Share

De rijken der aarde kwamen op 20-23 januari bij elkaar voor hun jaarlijkse jamboree op het Wereld Economisch Forum in Davos in Zwitserland. Een aantal toppolitici, bankendirecteurs en zwaargewichten van de multinationals zullen er sleutelonderwerpen, ideeën en strategieën hoe de wereld te regeren bediscussiëren. Dit jaar is het hoofdonderwerp wat de impact van ‘disruptieve technologieën’, robots en artificiële intelligentie op de toekomst van het kapitalisme zal zijn. Het toenemend risico op een nieuwe globale recessie, slechts 8 jaar na de vorige recessie, zal echter ook een gespreksonderwerp zijn.

Vorig jaar werd er op het WEF gediscussieerd over de toenemende ongelijkheid van inkomens en rijkdom. Er kwam echter niets uit voort, dus dit jaar bracht Oxfam nog eens een rapport uit over de groteske ongelijkheid van de globale verdeling van de rijkdom. De kop was dat enkel al de rijkste 62 miljardairs evenveel bezitten als de helft van de wereldbevolking. De 1% rijksten hadden meer rijkdom in bezit dan de andere 99% samen!

De data van Oxfam suggereren dat de ongelijkheid qua rijkdom wereldwijd erger geworden is sinds het einde van de globale economische crisis. De rijkdom van de armste 50% van de wereld nam met 41% af tussen 2010 en 2015, ondanks een toename van de wereldbevolking met 400 miljoen. In dezelfde periode nam de rijkdom van deze 62 rijkste mensen toe met 458 miljard euro tot 1,6 biljoen euro (een biljoen is 1000 miljard). In 2010 waren er 388 mensen nodig om evenveel rijkdom te bezitten als de onderste 50% van de wereldbevolking. In 2014 bedroeg dat getal nog 80, in 2015 slechts 62. De voorspelling van Oxfam dat tegen 2016 de rijkste 1% evenveel zouden bezitten als de armste 50% is een jaar sneller dan verwacht uitgekomen. Vorige jaar was de gemiddelde rijkdom van elk van de 72 miljoen volwassenen behorend tot de rijkste 1% 1,55 miljoen euro, terwijl de 6,48 miljard mensen [LD1]in de onderste 90% gemiddeld elk 4500 euro hadden.

Bovendien houden de berekeningen van Oxfam geen rekening met de in overzeese belastingparadijzen verborgen 7 biljoen euro (7000 miljard euro!), door de expert in ongelijkheid Gabriel Zucman aan het licht gebracht in een recent boek. Oxfam stelde dat tot 30% van alle Afrikaanse rijkdom in overzeese paradijzen zat. Het geschatte verlies van 12,8 miljard euro aan belastinginkomsten zou genoeg zijn om voor de gezondheidszorg van moeders en kinderen te betalen wat 4 miljoen kinderlevens per jaar zou redden, en zou ook genoeg zijn om voldoende leraars aan te werven opdat elk Afrikaans kind naar school zou kunnen gaan. Oxfam zei dat 9 op 10 bedrijfspartners van het WEF in minstens 1 belastingparadijs aanwezig waren, en geschat werd dat belastingontduiking door multinationals ontwikkelingslanden minstens 91,5 miljard euro per jaar kost. Investeringen van bedrijven in belastingparadijzen verviervoudigde bijna tussen 2000 en 2014.

Om deze resultaten te bekomen gebruikte Oxfam de data voor de rijkdom van de 1%, 50% en 99% rijksten van het Credit Suisse Global Wealth Databook (2013 en 2014). De rijkdom van de 62 rijkste mensen werd berekend aan de hand van de miljardairslijst van Forbes met data van de lijst gepubliceerd in maart 2015, en berekeningen werden gedaan na het aftrekken van schulden. De methodes van Oxfam worden zwaar bekritiseerd. Toen Thomas Piketty zijn boek kapitaal in de 21e eeuw publiceerde, dat beargumenteerde dat de ongelijkheid in rijkdom in de meeste grote economieën toenam, was Chris Giles, de redacteur economie van de Financial Times, snel om gaten en gebreken te vinden in Piketty’s data en methodes. Piketty haalde Giles’ kritiek geloofwaard onderuit.

Chris Giles nam ondertussen het rapport van Oxfam in het vizier. Hij stelt dat de wereld eigenlijk minder ongelijk wordt qua inkomen, en dat armoede wereldwijd aan het dalen is. Dat is een oud en grijsgedraaid mainstream argument. Ja, ongelijkheid van inkomen en rijkdom tussen landen is een beetje afgenomen volgens de cijfers, net als armoede. Dit is echter door een enkele reden: de enorm groei in reëel BBP en levensstandaard voor honderden miljoenen mensen in China. Neem China uit de vergelijking en er is geen enkele verbetering qua ongelijkheid of armoede. Binnenin landen is de ongelijkheid echter aan het toenemen zoals de gini coëfficiënt van inkomen en rijkdom van China en India aantoont.

Giles wil dat we de cijfers van Oxam niet gebruiken omdat “ze data van Forbes over de rijkste individuen, bedoeld om magazines te verkopen, samenvoegen met data over de rest van de wereld van Credit Suisse, data die op hun beurt samengesteld zijn van een reeks niet compatibele bronnen.” Ik denk niet dat de auteurs van het Credit Suisse rapport over globale rijkdom de aanval op hun integriteit en methodes zullen appreciëren.

Ik berichtte reeds eerder over het Credit Suisse rapport op deze blog. De co-auteur van dat rapport is mijn vriend professor Antony Shorrocks, voormalig hoofd van de Global Wealth Survey van de VN, en waarschijnlijk een globale autoriteit over globale rijkdom. Recent stuurde hij me een update van zijn data. Uit deze nieuwe data concludeerde hij dat de situatie zelfs erger is dan wat er in het Oxfam rapport staat. Hij concludeerde dat sinds 2000 de laagste 90% van de wereldbevolking hun rijkdom hebben zien afnemen, wat wil zeggen dat alle winst qua persoonlijke rijkdom globaal in de laatste 15 jaar naar de 10% rijksten gegaan zijn, met het leeuwendeel voor de rijkste 1%.

Giles bekritiseerde ook de methode van Credit Suisse om rijkdom te meten als een methode om netto rijkdom te meten (activa – passiva of bezit - schulden), waardoor een Amerikaans persoon die net afgestudeerd is maar een hoog inkomen heeft gezien wordt als armer dan een arme landbouwer uit China. Volgens Giles verklaart dit waarom Noord-Amerika er zo ongelijk uit ziet in het Credit Suisse report. Nochtans herberekende Oxfam het aandeel van de 1% rijksten in de totale rijkdom inclusief schulden, als extra validatie. De cijfers veranderden niet significant (van 50,1% van de rijkdom naar 49,8%). Negatieve rijkdom (schuld) als deel van totale rijkdom is constant gebleven waardoor de trends van de verdeling van de rijkdom niet beïnvloed werden.

Giles beklemtoont het punt dat er niet veel rijkdom nodig is om in de wereldwijde 1% te belanden: “de meeste mensen met vastgoed in Londen zullen meer dan 696 000 euro aan rijkdom hebben en dan kom je in de zogenaamde rijke zone van globale rijkste 1%.” Ja, dit is waar. Wat dit echter aantoont is hoe arm bijna iedereen wel niet is qua rijkdom: bezit van vastgoed is een privilege van de weinigen geworden. Zelfs in Londen moeten de meeste mensen met vastgoed dat doen via enorme leningen waarvoor ze moeten werken om deze af te betalen. Dit is niet van toepassing voor de miljardairs.

De laatste kritiek van Giles is dat Oxfam en Credit Suisse rijkdom meten in dollars en niet in koopkrachtpariteit (Engels: purchasing power parity of PPP). Koopkrachtpariteit veronderstelt te meten wat je rijkdom kan kopen in lokale munten. In lokaal geld kom je verder in Somalië of Indonesië, maar dit geld is misschien niet veel waard in dollar, vooral aangezien de dollar in waarde is gestegen tegenover de meeste andere munten, wat dollar rijkdom meer rijk maakt dan het is. Giles claimt dat de veranderingen in nationale rijkdom in 2015 “bijna helemaal gelinkt zijn aan de ontwaarding tegenover de dollar vorig jaar.” Dat kan goed zijn, maar rijkdom metingen met KPP zijn net zo partijdig als metingen in dollar. Je hebt dollars nodig om geïmporteerde goederen te kopen zoals auto’s, iPhones en computers. Die vorm van consumentengoederen rijkdom worden beïnvloed door je rijkdom in dollar, net als land of vastgoed in vele landen.

De kritieken van Giles hebben niet veel impact gehad om het Oxfam rapport of het werk van de auteurs van het Credit Suisse Wealth report te ontkrachten, net zoals ze dat niet hebben kunnen doen voor Piketty’s data. Er valt niet te ontkomen aan de conclusie dat de wereld grotesk ongelijk is qua eigendom van geld, obligaties, aandelen, land, vastgoed, productiemiddelen en lonen die door mensen globaal “verdiend” worden. Het is tot het extreme toe ongelijk tussen landen en binnen landen, en de data suggereren dat ongelijkheid in het beste geval niet wordt gereduceerd, en waarschijnlijk erger wordt.

Verwacht echter niet dat de elite in Davos er iets aan zal doen.

Dit is een vertaling gebaseerd op een blogpost van Michael Roberts van 19 januari 2016.


 [LD1]Hier stond: “Last year, the average wealth of each of the 72 million adults belonging to the richest 1% was $1.7 million, compared with about $5,000 for the 648 million people in the bottom 90%.”Ik neem aan dat hier 6,48 miljard bedoeld wordt en dat oxfam een 0 te weinig heeft gezet. Het staat alleszins zo in de commentaren, MR heeft beaamd dat het fout is maar heeft het zelf niet aangepast in zijn tekst. Ik ga toch voor 6,48 miljard.

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

Geen evenementen

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven