Share

De klimaatconferentie in Parijs (COP21) verzamelt alle regeringsleiders van de hele wereld om te discussiëren wat er aan klimaatverandering en de opwarming van de aarde gedaan kan worden. Dit onder een enorme beveiling na de terroristische aanslagen en na het verbieden van alle betogingen van klimaatactievoerders tot zelfs het onder huisarrest plaatsen van enkele actievoerders. In dergelijke omstandigheden komt de COP21 conferentie maar beter op de proppen met een onderhandelde en doeltreffende overeenkomst! De kans daarop is echter zeer klein… Ik weet dat er zijn die denken dat ‘global warming en klimaatschaos een grote leugen of zelfs een complot zou conspiracy zijn. Sommigen in pro-kapitalistische middens vinden dat de opwarming van de aarde een mythe is die door wetenschappers uitgevonden is zodat ze een carrière voor zichzelf kunnen uitbouwen en van overheidsfinanciering kunnen leven…

Volgens hen financieren belastingsbetalers simpelweg een leugen. Dit idee speelt zeer sterk bij Amerikaanse Republikeinse congresleden en sommige Conservatieve parlementsleden in het Verenigd Koninkrijk, die op hun beurt gefinancierd worden door bedrijven die hun winsten halen uit fossiele brandstoffen. Er zijn er echter ook ter linkerzijde die de wetenschappelijke bevindingen in vraag blijven stellen. Zij vinden dat acties rond het onder controle houden van klimaatopwarming er enkel voor zullen zorgen dat arme landen arm zullen blijven door hun energieproductie aan banden te leggen, en dus de ontwikkeling van de armen tegenhouden ten gunste van de rijken.

Welnu, ik ben geen klimaatwetenschapper (en voor wie vindt dat economie geen wetenschap is ben ik zelfs helemaal geen wetenschapper!) maar het lijkt erop dat meer dan 95% van de wetenschappers die zich specialiseerden in dit veld overtuigd zijn dat:

1) de aarde aan het opwarmen is met een ongeziene snelheid en dit met recordhoogtes;

2) deze opwarming wordt veroorzaakt door de toename in CO2-uitstoot en andere broeikasgassen via de verbranding van fossiele brandstoffen;

3) dit wordt allemaal veroorzaakt door menselijke activiteit: een product van toegenomen industrialisatie, steden, transport en milieuvervuiling.

John Cook et al onderzochten 11 944 abstracts van peer reviewed wetenschappelijke literatuur gepubliceerd tussen 1991 en 2011 op de onderwerpen “globale klimaatverandering” of “opwarming van de aarde”. Van de abstracts die een positie innamen rond de “antropogene” (door mensen veroorzaakte) klimaatopwarming onderschreef maar liefst 97,1% van hen de consensus dat de mens de oorzaak is van de opwarming van de aarde. Voorwaar een zeldzaam gehalte van consensus in de wetenschappelijke wereld!

Soms kan consensus verkeerd zijn, en de geschiedenis van de wetenschap staat vol voorbeelden waar dat zo was. Het kan zelfs gezegd worden dat het ontkrachten van consensus en vervangen door een nieuwe en betere analyse de kern van de wetenschappelijke methode is. Dat is echter niet helemaal hetzelfde. Er is een overvloed aan bewijs dat bevestigt dat de wereld warmer wordt en dat dit veroorzaakt wordt door de roofzuchtige industrialisatie van de wereld, de vernietiging van natuurlijke habitats en de vervuiling van het milieu, allemaal omdat het kapitalisme haar tentakels over de wereld blijft verspreiden.

Het jaar 2015 zal ingaan als het warmste jaar ooit gemeten bij de Wereld Meteorologische Organisatie WMO. Het WMO denkt ook dat de periode 2011-2015 de warmste gemeten periode ooit was. Globale temperaturen zijn nu ongeveer 1°C boven die van de 1880-1889 periode. In de lente van 2015 overschreed de gemiddelde globale concentratie aan CO2 in de atmosfeer voor het eerst de grens van 400 deeltjes per miljoen. “De warmer wordende planeet wordt in bijna elke hoek van de wereld voelbaar,” zei Dr Ed Hawkins, klimaatwetenschapper aan de universiteit van Reading. Bovendien is het jaar 2015 geenszins een uniek record aangezien het gemiddelde van de laatste 5 jaar ook de warmste waren sinds de metingen begonnen zijn. Het WMO zegt dat het water wereldwijd meer dan 90% van de opgestapelde energie in de atmosfeer door menselijke uitstoot van broeikasgassen heeft geabsorbeerd. De temperatuur van de Stille Oceaan was meer dan 1°C boven het gemiddelde, wat overeenkomt met een sterke El Nino, het fenomeen waarbij zeewater rond de evenaar in de oostelijke Stille Oceaan fel wordt opgewarmd. Het WMO stelde dat dit fenomeen een factor was in het doorbreken van verschillende records in 2015. El Nino is de laatste maanden krachtiger geworden en wordt als een van de drie krachtigste sinds 1950 beschouwd.

De recordtemperatuur van 2015 werd in vele verschillende delen van de wereld gevoeld. China kende haar warmste periode tussen januari en oktober ooit. Voor Afrika was 2015 het tweede warmste jaar ooit. Hittegolven troffen vele delen van de wereld, met in India maximum temperaturen van 45 graden in sommige gebieden. Er waren ook extreem hete periodes in Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en elders. Het WMO stelde ook dat veel gevallen van extreem weer, vooral die gerelateerd aan hogere temperaturen, in de voorbije vijf jaar hun probabiliteit substanieel hadden zien toenemen ten gevolge van antropogene klimaatsverandering. En natuurlijk, omwille van overstromingen, droogtes en andere rampen in arme landen, zal ook een migratie naar veiligere klimaten volgen.

De wereld ervaart reeds extreem weer. In de VS was de aanhoudende droogte in Californië de ergste in 100 jaar, terwijl de Oostkust een massieve sneeuwstorm met ijskoude temperaturen moest trotseren. Tegerlijkertijd moet Australië het hoofd bieden aan intense zomerhitte en droogte, wat leidt tot enorme branden in de bushes. Er zijn ook grote winteroverstromingen geweest in het VK en Europa, extreme koude en sneeuw in de oostelijke VS en Japan, enzovoort.

COP21 wordt verondersteld een nieuwe universeel klimaatakkoord toepasbaar op alle landen te leveren, met als doelstelling om de toename in globale gemiddelde temperatuur onder de 2 graden te houden ten opzichte van pre-industriële niveaus. Deze grens wordt door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) als de limiet gezien om ingrijpende gevolgen zoals extreme klimaat gebeurtenissen en rampen te vermijden. Om de globale gemiddelde temperatuur onder deze grens te houden, heeft klimaatwetenschapper Pierre Friedling berekend dat de wereld nog maar maximaal 3200 gigaton (1 gigaton is 1 miljard ton!) kan uitstoten. Tot nu toe bedraagt de som van uitgevoerde uitstoot 2000 gigaton. Indien de jaarlijkse uitstoot op het huidig niveau blijft zal het resterend “budget” in 30 jaar opgebruikt zijn.

http://www.roodlinks.be/images/CO2evolutie.jpg" height="171" border="0" width="340">

Klimaatexperten schatten dat tegen 2050 de uitstoot van globale broeikasgassen met 40-70% moet verminderd worden vergeleken met 2010, en dat CO2 neutraliteit (zero uitstoot) moet bereikt worden tegen het eind van de eeuw.

In Parijs hebben voor het eerst meer dan 170 landen (samen meer dan 90% van de globale uitstoot vertegenwoordigend) toegezegd hun uitstoot van broeikasgassen te verminderen door formeel hun voorgenomen nationeel gedetermineerde contributies (Intended Nationally Determined Contributions (INDCs)) in te sturen. In deze documenten geven landen in detail aan welke klimaatacties ze gaan ondernemen na 2020 in het kader van een nieuwe internationale overeenkomst, zowel qua transitie als herstel. Deze INDC’s vormen de basis van COP21. In 2015 is China goed op weg om de uitstoot van de hele OESO te overtreffen, een uitstoot die al ongeveer een derde van de maximale toekomstige globale uitstoot bedraagt.

Nochtans zijn de huidige vrijwillige bijdragen – of INDC’s in het jargon – nog steeds niet voldoende om wereld op de weg van 2 graden te zetten. Er wordt zelfs geschat dat ze een toename tussen 2,7 en 3,5 graden impliceren tegen het einde van de eeuw! Het internationale Energie-agentschap schat dat er 13.500 miljard dollar zal moeten geïnvesteerd worden tussen 2015 en 2030 in technologie met lage uitstoot. “Het is mooi dat mensen over 2 graden praten,” zegt Bill Gates, de rijkste man ter wereld en oprichter van Microsoft, “maar we hebben zelfs de toezeggingen niet die ons van 4°C opwarming behoeden...”

De windturbines en zonnepanelen die over Europa, Amerika en China uitzwermen kunnen amper de CO2 uitstoot in toom houden. Sinds het begin van de 21e eeuw is de globale energie meer in plaats van minder CO2-intensief geworden. Steenkool voorziet nu in 41% van de globale elektriciteit en 29% van de globale energie: een groter aandeel dan gelijk wanneer in de laatste 4 decennia. De concentrie van CO2 in de atmosfeer is 40% hoger dan aan het begin van de industriële revolutie. Hydro-elektrische energie, uit de gratie gevallen in het Westen vanwege de vaak negative effecten op de ecosystemen van rivieren, was de tweede meest belangrijke bron van hernieuwbare energie. Atoomenergie – enkel groen op termijn maar zeker niet hernieuwbaar – voorziet in 5% van de energiebehoeften; maar dat cijfer is aan het zakken. Windturbines, zonnepaneelvelden, getijdencentrales, geothermische centrales en gelijkaardige energiebronnen produceerden samen slechts 1,3% van de energie.

Een brede toezegging om snel de uitgaves voor onderzoek en ontwikkeling van energietechnologie te verhogen en te diversifiëren zou meer opleveren dan zowat alles dat Parijs gaat produceren van resultaten… Maar het gebeurt evenmin. Energiemultinationals zien investeringen in radicale nieuwe technologieën als een pover vooruitzicht, en de overheden springen niet of nauwelijks in dit gat. De winstlogica overheerst alles.

De impact op ecologie en omgeving van de kapitalistische productiewijze werd al onderstreept door Marx en Engels ten tijde van de industriële revolutie in Europa. Zoals Engels stelde is het kapitalisme gericht op winstmaximalisatie en niet voor sociale behoeften, en bijgevolg onderkent het kapitalisme nooit of nimmer de sociaal-ecologsiche impact die deze winstlogica met zich meebrengt.[i] Deze jacht op winst leidt ons allen naar een ecologische catastrofe.[ii]

Marx vatte de impact van de kapitalistische productie op de natuur als volgt op: “Elke vooruitgang in kapitalistische landbouw is een vooruitgang in het bestelen van de landarbeider en het plunderen van de aardbodem; elke vooruitgang in het verhogen van de vruchtbaarheid van de bodem is ook een vooruitgang naar het ruïneren van de bronnen van die vruchtbaarheid. Kapitalistische productie ontwikkelt technologie en combineert verschillende processen in een sociaal systeem door alle oorspronkelijke bronnen van rijkdom uit te putten – de aardbodem en de landarbeider.”[iii]

Het bewijs is overweldigend: tenzij het kapitalisme (en haar winstlogica) als systeem vervangen wordt in de komende 50 jaar zal de planeet een dergelijke schade oplopen aan haar natuurlijke ontwikkeling dat de economische groei zal vertragen, natuurrampen alledaags zullen worden, en de kosten voor het herstel (van het milieu) en de preventie (van meer uitstoot) te hoog zullen zijn om nog gedragen te worden door een systeem gebaseerd op winstmaximalisatie.

Deze tekst is een vertaling van een artikel van Michael Roberts gepost op 30 november 2015 op https://thenextrecession.wordpress.com/2013/09/28/climate-change-and-capitalism/

vertaling Laurens Deprez & Stephen Bouquin


[i]“Vermits individuele kapitalisten actief zijn in productie en uitwisseling omwille van onmiddelijke winst worden enkel de eerste meest onmiddelijke resultaten in acht genomen. Zolang de individuele producent of handelaar een geproduceerd of aangekocht goed kan verkopen met de gebruikelijke en gezochte winst zal hij voldoen zijn en zich niet inlaten met wat er nadien wordt van de handelswaar en de kopers van die handelswaar.” F. Engels, The Dialectics of Nature (Moscow: Progress Publishers, 1976).

[ii]“Wat zaten de Spaanse plantagehouders in Cuba die hele bossen platbrandden op de hellingen van bergen en uit de as voldoende meststof haalden voor een generatie van zeer winstgevende koffiebomen ermee in – wat zaten zij ermee in dat de hevige tropische regenval nadien de onbeschermde bodem wegspoelde en enkel rotsbodem achterliet!” Engels, The Dialectics of Nature.

[iii]Karl Marx, Das Kapital, The Skeptical Reader Series (Washington, DC: Regnery Publishing, 2009), p. 209.

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

Geen evenementen

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven