Share

De koning richtte zich als staatshoofd tot de bevolking met een boodschap die uitermate politiek is. Hij zei dat alle sociale krachten gebundeld moeten worden om een oplossing te vinden voor de crisis; deze oplossing steunt volgens hem op een herstel van competitiviteit via loonmatiging, lastenverlagingen en het saneren van de overheidsfinanciën. Het valt te betwijfelen of ABVV en ACV-top zich met dergelijke stellingname kunnen verzoenen maar duidelijk is alleszins dat deze maatregelen de werkende bevolking geen deugd zullen doen. Hoewel het sociaal-economische luik een centrale plaats innam in zijn toespraak heeft vooral de oproep tot waakzaamheid ten opzichte van populisme “zoals in de jaren 1930” stof doen opwaaien. Met zijn politieke tussenkomst heeft Albert II in de eerste plaats de ruiten van het paleis ingegooid en dit verklaart waarom de N-VA voor éénmaal zich zonder calimero-houding kan opstellen (“wij voelen ons niet geviseerd”) terwijl het Vlaams Belang de vergelijking met de jaren ’30 overdreven acht. (…)

Politicoloog Carl Devos heeft overschot van gelijk wanneer hij stelt dat de boodschap van de koning zich niet boven het politiek strijdgewoel hield, maar daarin zelf expliciet standpunt innam. Dit zegt veel over de boodschapper en zijn functie. De Koning is een symbool van de eenheid van het land en net daarom gaan sommigen hem kritisch benaderen terwijl anderen vol mildheid zullen reageren. “Welk land?” of “Welke natie?” stellen zowel Waalse regionalisten als Vlaamse nationalisten. Terwijl anderen zullen antwoorden dat we België nodig hebben en dat het aanvaarden van een koning daar nu eenmaal bij hoort. Het verder uitkleden van de Belgische staat ondermijnt de monarchie en bijgevolg valt zeer goed te begrijpen dat de vorst zich (uit eigenbelang) enigszins verzet tegen N-VA en het separatisme. Maar daarom valt het belang van de werkende bevolking nog niet samen met het voorbestaan van een institutioneel kader dat hij gestalte geeft…

De vorst oefent echter niet enkel een ideologische functie uit als “vader” van de natie en “bewaker” van de civiele en sociale vrede. Zijn toespraak leert ons dat de vorst partij kiest op het terrein van de economische politiek. Ook dat is niet nieuw maar wel uitermate problematisch. Dit is niet een kwestie van persoon of ‘gevoeligheid’ maar per definitie zo. Als niet-verkozen macht heeft de vorst een rol te spelen als bewaker van de gevestigde orde. In deze maatschappelijke ordening heeft de economische elite een overmacht (de gebroeders Lippens en de 99 andere rijkste families met naast hen de beleggers, bankiers en grootindustriëlen). De afgelopen eeuw hebben alle vorstenhuizen zich weten te schikken met het fascisme. Leopold III capituleerde nog voor een strijd geleverd was. Het is gekend dat hij de Duitse bezetting steunde uit voorkeur voor een autoritair regime zonder vakbonden. In Italië ging koning Vittorio Emmanuelle III bij wijze van spreken fascist Benito Mussolini halen om een regeringskabinet te vormen. In Spanje duidde dictatuur Franco in 1970 de koning Juan Carlos als opvolger aan. We zouden nog vele andere voorbeelden kunnen citeren.

Is de kerstboodschap van Albert II een polemiek waard? Jazeker, een republiek garandeert op zich geen volwaardige democratische werking maar met een monarchie zal de democratie altijd onvolmaakt blijven. De koning beschikt over een kabinet met raadgevers en is bij machte de politiek te beïnvloeden. Het feit dat de gesprekken tussen ministers en de Koning nooit openbaar mogen gemaakt worden spreekt boekdelen. Openbaarheid van bestuur is de eerste voorwaarde voor een goed werkende democratie. Het confidentieel karakter van zijn besprekingen verhinderen burgers, sociale bewegingen en parlementsleden iets of wat te betwisten. De monarchie bestaat niet naast de (parlementaire) democratie, ze begrenst en verhindert deze laatste. Het Belgisch overlegmodel en de bijbehorende consensus-building steunen op de monarchie. Allen zijn ze deel van het probleem omdat ze diepgaande hervormingen verhinderen. Democratie wordt al te makkelijk gedefinieerd als het “georganiseerd meningsverschil”. Maar ook binnen de feodaliteit of binnen een dictatuur worden meningsverschillen “georganiseerd”. Dit gebeurt echter op een wijze waarbij het volk weerhouden wordt het beleid te bepalen. Mijns inziens betekent "democratie" in eerste en laatste instantie de “heerschappij van het volk”. Hierbij wordt het volk niet gedefinieerd als leden van een bepaalde volksstam of ras maar als politiek subject, als collectief van burgers die dragers zijn van politieke rechten die samen een “maatschappelijk contract” sluiten.

Koning Albert II en zijn telgen mogen dan weinig vorstelijk overkomen; feit is dat de koning het als niet-verkozen macht zal opnemen voor andere niet verkozen machten. Hij staat garant voor de invloedrijke macht die de economische elite altijd heeft weten te behouden. De huidige crisis is niet alleen economisch en maatschappelijk, ze is ook politiek. Links kan zich niet scharen achter een instelling waarvan de bestaansreden erin bestaat elke progressieve verandering te verhinderen. Ook dat leert de geschiedenis ons. En dat hebben we het niet enkel over het feit dat Boudewijn een rol heeft gespeeld in het elimineren van Patrice Lumumba…

 

Hart boven hard

hartbovenhardkleur

18 stellingen

ecosoclogo

Roodlinks RSS feed

Agenda

Geen evenementen

Steun ons financieel

Geef ons een duwtje in de rug en stort een bijdrage op het rekeningnummer van Roodlinks nationaal:

000-3255563-49
IBAN BE97 0003 2555 6349
BIC BPOTBEB1
op naam van
Roodlinks
p/a Kruishofstraat 144 bus 118
2020 Antwerpen

Manifest

linksmoetookdurven